۱۳۹۰ اردیبهشت ۲۰, سه‌شنبه

بولیوی. جمع‌بندی


 بولیوی خاک مسحور کننده‌ایست. شاید بشود گفت سرزمین عجایب. مناظر بی‌نظیری دارد، و تاریخ پر زد و خورد و تلخی. من همیشه به همسفرهایم می‌گویم بولیوی خیلی خاص است. کمتر جایی را بشود مثل اینجا پیدا کرد.
مردم بسیار مهربانی دارد، که اگرچه مثل کلمبیایی‌ها گرم و صمیمی نیستند، اما یک جور احترام را در من برمی‌انگیزند. من بولیوی را هزار بار بر پرو ترجیح می‌دهم.
اما این کشور اسرار آمیز مشکلات خاص خودش را هم دارد. کشور آسانی برای سفر نیست. امکانات ساده‌ای که لازمه‌ی هر هتل یا مکان عمومی‌ست، اینجا نایاب می‌شود. اینکه حتی در هاستل باید صابون و  دستمال توالت خودتان همراهتان باشد تنها نمونه‌ی کوچکی است. برای شروع سفر کوله پشتی کشور مشکلی‌ست اما اگر فولاد آبدیده شده‌اید از بولیوی و ارزانی‌اش لذت خواهید برد.
یکی از بزرگترین مشکلات که در برخورد اول خودنمایی می‌کند زباله است. مردم اینجا حتی اکر سطل زباله کنار دستشان باشد بازهم آشغالشان را پنجره اتومبیل به بیرون پرتاب می‌کنند. محله‌ها کثیف هستند و کوههای زباله در اطراف شهر خودنمایی می‌کند. فرهنگ تمیزی شهر بین این مردم جا نیفتاده. نمی‌گویم باقی کشورها از این بابت بهتر هستند. اما به نظرم این مسئله در بولیوی بیشتر به چشمم آمده.
از طرف دیگر سفر در این کشور آنقدرها هم آسان نیست. جاده‌ی خوب اغلب پیدا نمی‌شود. بیشتر جاده‌ها خاکی هستند که در فصل باران بسیار خطرناک می‌شوند. بارانهای بولیوی شدید و بی‌رحم هستند. این یکی دو ماهه فصل خشک، می‌شود گروههای راهسازی را دید که در حال ساختن پل هستند تا در هنگام باران با مشکل کمتری مواجه شوند. اما به نظر نمی‌آید این پروژه‌ها با سرعت متناسب جلو بروند. رانندگی راننده‌های وسایل نقلیه هم تعریفی ندارد و هر ساله تلفات بسیاری از تصادفات رانندگی تا سقوط در دره‌ها به‌جا می‌ماند.
بولیوی منابع اولیه‌ی بسیاری دارد، اما تمام‌کننده‌ی کالا نیست. نفت و نقره و بسیاری منابع دیگر به کشورهای همسایه و یا اروپا صادر می‌شود و خودشان وارد کننده محصولات خارجی هستند. همین بی‌برنامگیها این کشور غنی را از نظر اقتصادی عقب انداخته.
بسیاری از مردم این کشور ایران را به عنوان کشور دوست می‌شناسند. می‌گویند ایران در قسمتهای کارشناسی صنایع نفت کمکشان می‌کند. حتی قرار است از نظر بهره‌وری از انرژی اتمی کمکشان کند. عده‌ی بسیار کمی درباره‌ی سیاست داخلی ایران و اعتراضات مردمی می‌دانند.
در هرصورت، بولیوی به عنوان بخش خیلی خاص از سفرم در ذهنم مانده و از بودن در آن لذت برده‌ام. بارها و بارها با دیدن دخترهای شاد که از مدرسه تا خانه می‌دوند، از دیدن زنهای محلی با لباسهای رنگی و زیبایشان و دیدن پیرزنهای دستفروش، از دیدن بچه‌هایی که توی بقچه روی دوش مادر و گاهی پدر خود هستند بی‌اختیار می‌گویم ای جان دلم! بومی‌های این کشور به نظرم جزو زیباترین بومی‌های امریکای لاتین هستند. برخورد مردها با من آمیخته با احترام بوده و تا بحال باعث نشده‌اند احساس نگرانی کنم. در برخی شهرها مردم در خیابان به من اشاره می‌کنند مراقب کیف خودم باشم. از کیف قاپی توی خیابان شنیده‌ام اما خوشبختانه برای من پیش نیامده. به نظرم مردمی صادق هستند و حتی وقتی می‌توانند قیمت را برای خارجیها بالا ببرند این کار را نمی‌کنند. و از اینکه مردمی بی ادعا هستند لذت می‌برم.
 اول ماه می دو هزار و یازده

اعتماد


 جاده بین پوتوسی تا اویونی از بین کوههای رنگین و زیبا می‌گذرد. در بولیوی خاک به هزار رنگ در می‌آید و مناظری بسیار زیبا و متفاوت پدید می‌آورد. در همین جاده‌ی رویایی من از اتوبوسم جا ماندم. مقصر کمی تا قسمتی خودم بودم که تصور می‌کردم رنگ اتوبوسمان آبی است در حالی که خاکستری بود. در یک دهات ایستادیم که ظاهرا توقفگاه همه مسافران است و تنها یک رستوران محلی و خیلی خوب دارد. با توجه به کمی وقت تنها یک سوپ سفارش دادم که بسیار لذیذ بود. بعد آمدم بیرون و در بین چهار اتوبوس متوقف در دهکده اتوبوس خودم را گم کردم! از یکنفر پرسیدم و گفت همان است که دارد می‌رود! به دنبالش رفتم و به آن نرسیدم! بعد طوفان خاک بلند شد و من به بخت خودم خندیدم. دست از پا درازتر به محل رستوران برگشتم. دو اتوبوس که به مقصد پوتوسی می‌رفتند هم حرکت کرده بودند اما هنوز یک اتوبوس دیگر به مقصد اویونی ایستاده بود. رفتم و به خانم کمک راننده (که همسر راننده بود و بچه‌هایشان هم سوار بودند) گفتم اتوبوسم رفت! خیلی ساده بدون سئوال و جواب در را باز کرد و گفت بیا بالا.
در جاده به این فکر بودم که اتوبوس اول زودتر به شهر می‌رسد و آنجا کوله پشتی‌ام را پایین می‌گذارند و شاید کسی پیدا شود که فکر کند چیز با ارزشی توی این کوله هست و آنرا بردارد و برود. آنوقت من به همین راحتی همه‌ی زندگیم را از دست داده‌ام! بعد با خودم فکر کردم که نه. تا به حال به این مردم اعتماد کرده‌ام و حالا به دل خودم بد نمی‌آورم. اگر کوله گم شد آنموقع یک خاکی به سرم می‌کنم!
در یکساعتی نزدیک اویونی یکمرتبه از آن بالا متوجه منظره‌ی عجیب روبرویم شدم. سالار یا نمکزار مثل یک دریای صورتی رنگ بین کوهها نشسته بود. منظره‌ای که غیر قابل توصیف بود و مرا به وجد آورده بود.
به شهر که رسیدیم از خانم کمک راننده پرسیدم ایستگاه اتوبوس دیگر نزدیک است؟ گفت دقیقا همان‌‌جایی ست که ما هم توقف می‌کنیم. اتوبوس آنجا متوقف بود و پیاده شدم. دفتر اتوبوس را پیدا کردم و دیدم کوله‌ام و حتی سامپونیایم که امیدی به پیدا کردنش نداشتم در گوشه‌ی دفتر هستند. از اینکه اینبار هم اعتمادم به مردم جواب داده بود خوشحال شدم و تشکر کردم. هتل ارزان و بسیار تمیزی پیدا کردم و از سرمای منطقه و البته هتل، زیر چهار پتو فرو رفته‌ام!
اول ماه می دوهزار و یازده

چشم اینکا


چشم اینکا دریاچه‌ی آبگرم در نیم‌ساعتی پوتوسی است که به همراه جولیا، هم‌هاستلی آلمانی‌ام به آنجا رفتیم. پیرمرد راننده مینی‌بوس که رانندگی‌اش هم هیچ تعریفی نداشت از اینکه دوتا خارجی کنار دستش نشسته‌اند هیجان‌زده بود و می‌خواست در حین رانندگی به ما  روی نقشه نشان بدهد کجا هستیم! اصرارداشت که صخره‌های شیطان باید روی نقشه نوشته شده باشند. صخره‌ها بسیار عظیم و زیبا بودند اما نقشه‌ی ما نشانی از آنها نداشت. پیش از اینکه تصادفی اتفاق بیفتد نقشه را تا کردم و دادم دست جولیا تا بگذارد توی کیفش! پیرمرد ما را روی یک پل پیاده کرد و گفت از فلان قسمت بالا برویم تا به چشم اینکا برسیم. به روشی احمقانه بین بوته‌های تیز بسیار بلند گیر کردیم و حسابی زخمی شدیم! اما بالاخره به آن بالا رسیدیم. دریاچه کاملا دایره شکل جلویمان سبز شد. پیرمردی که مسئولیت نگهبانی منطقه را به عهده داشت گفت به این علت به آن چشم اینکا می‌گویند چون اینکاها از پرو تا اینجا می‌آمدند تا در آب شنا کنند و مراسم مذهبی‌شان را به جا بیاورند. علاوه بر این در شبهایی که آسمان صاف بود و باد هم نمی‌‌وزید می‌توانستند ستاره‌ها را در آب دریاچه رصد کنند.
ما تصمیم گرفتیم از کوه بالا برویم و از آن بالا از دریاچه عکس بگیریم. منظره‌ی بسیار زیبایی بود. بعد از نزدیک یکساعت پایین رفتیم تا از آب دریاچه لذت ببریم. چشمه‌ی آب گرم درست در وسط دریاچه قرار داشت و من البته چون شنا نمی‌دانم به همان گوشه قانع شدم. خصوصا اینکه از آبی که نتوانم کف آن را ببینم وحشت دارم. جولیا اما چندین بار عرض دریاچه را طی کرد و بسیار لذت برد. آب به اندازه‌ای که انتظار داشتم گرم نبود و گاهی با باد سرد منطقه همراه می‌شد. اما هر چه بود سفر یک روزه به تاراپایا و دریاچه‌ی چشم اینکا بسیار لذتبخش بود.
سی‌ام ماه اپریل دو هزار و یازده

۱۳۹۰ اردیبهشت ۱۷, شنبه

معدن نقره


نمی‌دانم ایده‌ی بازدید از یک معدن در حال کار چطور به ذهن شرکتهای توریستی منطقه رسید. حس بدی‌ست، ورود به یک معدن واقعی و صحبت با کارگرهایی که می‌دانند سلامتی‌شان را با این شغل به خطر انداخته‌اند. مردمی که نوجوانی و جوانی‌شان را در این غارهای تاریک بدون هوا گذرانده‌اند و می‌دانند که عمرشان به ندرت از چهل بالاتر خواهد رفت. کسانی که با وجود گرفتاری به آسم و سیلیکوسیس (بیماری‌ای که گرد سیلیکا روی قشر داخلی دستگاه تنفسی‌شان را می‌پوشاند و جانشان را ذره ذره می‌گیرد) همچنان به کار در معدن ادامه می‌دهند. از همه غم‌انگیزتر، امکاناتی‌ست که توریستهای بی‌غم با استفاده از آنها وارد می‌شوند تا صدمه‌ای نبینند، و این درحالی‌ست که معدنچی‌ها اغلب به ماسک و دستکش برای محافظت از خود دسترسی ندارند. 
معدن‌های نقره شهر پوتوسی اکثرا روی کوه بلندی روبروی شهر قرار دارندکه به Cerro Rico یا کوه ثروتمند معروف است. بازدید از معدن مثل بازدید از موزه نیست. خطرهای خودش را دارد و هر بیننده‌ای می‌تواند زندگی خودش را به خطر بیندازد. برای بازدید از معدن احتیاج به راهنماهای کارکشته و تجهیزات قابل اعتماد است. بر حسب اتفاق با یک دفتر تور برخورد کردم که راهنماهایش همگی دوره‌ای از زندگی خود را به صورت معدنچی کار کرده‌اند و حالا با دانستن خطرهای آن، تصمیم گرفته اند شغل خود را تغییر بدهند. این چهار معدنچی اهل پوتوسی بسیار خوش برخورد و با اطلاع هستند. من اصولا اهل تورهای گردشگری نیستم و یکی دوبار از تورهای بسیار بد و گران گزیده شده‌ام ولی این تور تجربه‌ی منحصر به فردی بود. اگر روزی گذارتان به پوتوسی بولیوی افتاد و خواستید از یک معدن نقره بازدید کنید به سراغ آنها بروید. دفتر آنها Real Deal نام دارد و یک خیابان تا پلازا دهم نوامبر فاصله دارند. افرئیم و پدرو چندین سال برای کمپانیهای دیگر کار کرده‌اند و زبان انگلیسی را به خوبی صحبت می‌کنند. رینالدو و ویلسون اسپانیولی صحبت می‌کنند و بسیار خوش‌برخورد و مطلع هستند. من به همراه یک جمع اروپایی در تور حاضر بودم، پدرو پرسید زبان انگلیسی می‌خواهید یا اسپانیولی؟ همه‌ی اعضای گروه به پدرو پیوستند اما من با لجبازی همیشگی‌ام اسپانیولی را انتخاب کردم. بنابراین یک تور کاملا خصوصی با راهنمایی ویلسون را تجربه کردم. در دفتر، لباسهای گل و گشاد به تنمان کردند تا لباسهای خودمان محفوظ بماند. بعد چکمه‌های لاستیکی آوردند چون بعضی قسمتهای معدن گل و لای بود و نمی‌توانستیم با کفش کوه به آن مناطق برویم. البته که به سایز پای من چکمه نداشتند و می‌خواستند از یک چکمه‌ی صورتی مخصوص بچه‌ها استفاده کنم! مخالفت کردم و حاضر شدم چکمه‌ای نزدیک دو سایز بزرگتر از پایم بپوشم! کلاه ایمنی‌شان را هم تا حداکثر کوچک کردم و باز برایم گشاد بود! مجبور شدم موهایم را زیرش گوله کنم تا بتوانم کلاه را روی سرم محکم کنم! بالاخره راه افتادیم.
بخش اول تور بازدید از بازار معدنچی‌ها بود که معدنچی‌ها صبح زود برای خوردن صبحانه به آنجا می‌روند، البته صبحانه‌ای دو برابر یک ناهار مفصل. چون معدنچی‌ها فرصت ندارند دوباره به شهر برگردند و ناهار بخورند. تنها خوراکی‌هایی که با خود به داخل معدن می‌برند نوشیدنی مثل آب و آبمیوه است و برگ درخت کوکا (که یکی از مواد اولیه‌ی تولید کوکایین هم هست). این برگ کوکا اهمیت بسیاری در زندگی روزمره، آیینها و مراسم مردم بومی امریکای جنوبی دارد. در معدن می‌گویند جویدن برگ کوکا باعث می‌شود تنگی نفس نگیرند، خیلی از معدنچی‌ها را می‌بینی که به اندازه‌ی یک توپ پینگ‌پنگ برگ کوکا گوشه‌ی لپشان دارند. ویلسون می‌گوید وقتی مزه‌ی برگ کوکا رفت معنی‌اش این است که به اندازه‌ی کافی توی معدن بوده‌اند و باید بیرون بروند تا هوای تازه تنفس کنند.
از وسایل دیگری که معدنچی‌‌ها باید همرا داشته باشند چراغ استلین است که با مخلوط کردن کاربید کلسیم و آب روشن می‌شود و علت استفاده از این نوع چراغ و ترجیح آن بر چراغهای الکترونیکی این است که کم شدن اندازه‌ی اکسیژن هوا را نشان می‌دهد و همچنین گازهای خطرناک که در عمق معدن وجود دارند رنگ شعله را تغییر می‌دهند و معدنچی می‌داند که آن ناحیه خطرناک است و باید به سرعت از آن دور بشود.
ابزار دیگری که معدنچی‌ها همراه می‌برند دینامیت و دیگر مواد منفجره است. این مواد به وفور در ابزار معدنچی‌ها یافت می‌شود و وقتی من گونی گونی مواد آتش‌زنه را در مغازه‌های کوچک دیدم سئوال کردم ایا وجود اینهمه مواد منفجره در مکان به این کوچکی خطرناک نیست؟ ویلسون گفت چرا. اما انبارهایی هم در شهر قرار دارند که اگر منفجر بشوند کل شهر را می‌برند روی هوا.
بعد از بازار از یک کارگاه جداسازی و پروسه‌ی کانیها از مواد دیگر بازدید کردیم. ویلسون توضیح داد معدنها توسط گروههای معدنچی اداره‌می‌شود و در واقع آنها صاحب معدن هستند، اما به همین ترتیب هرچه پیدا کنند مال خودشان است. اگر شانس یاری‌شان کند و به مخزن بزرگی از کانی دست‌پیدا کنند بار خودشان را می‌بندند و می‌توانند بسیار ثروتمند شوند. اما در عین‌حال هستند کسانی که تا آخرین روز حیاتشان کار می‌کنند و تنها به اندازه‌‌ی مخارج روزانه‌شان  درمی‌آورند.
ورود به معدن احساس عجیبی دارد. مثل ورود به غار است. در مسیر خط آهن حرکت می‌کردیم و هر از چندگاهی با نزدیک شدن واگنهایی که کارگرها در آنها سنگ معدن حمل می‌کردند باید کنار می‌ایستادیم. مدتی طولانی در عمق معدن قدم برداشتیم و راهنمای من به تمام سئوالاتم جواب می‌داد. درون معدن، زنها کار نمی‌کنند. زنها در معدنهای بیرونی و فضای باز کار می‌کنند. یکی از علل آن خطرات معدن است، و دلیل دیگر اینکه این یک شغل خیلی مردانه است. به زور بازوی زیاد نیاز دارد و علاوه بر آن دعوا و درگیری بین معدنچی‌ها زیاد پیش می‌آید. بنابراین برای زنها جای امنی نیست. به همین نسبت خدایان معدن و بیرون معدن متفاوت هستند. پاچا ماما یا مادر زمین خدای روی زمین است، که باعث برکت محصولات کشاورزی و فراوانی آب می‌شود. سوپای  یا ال تیو (عمو) شیطان یا خدای زیر زمین است که از معدنچی‌ها که فرزندانش هستند مراقبت می‌کند. هر جمعه مراسمی برای تشکر از ال تیو انجام می‌شود. معدنچی‌ها برای عمو برگ کوکا می‌آورند، با او حرف می‌زنند، به او می‌گویند دهان تو دهان من، و به جای تیو الکل می‌نوشند. این الکل نه هر الکلی‌ست که توی خیابان پیدا بشود. این الکل نود و شش درصد است که فقط معدنچی‌ها می‌توانند بنوشند چون بسیار قوی است و می‌تواند برای کسی که فعالیتهای شدید بدنی ندارد خطرناک باشد. نوشیدن سیبو مثل تمام مراسم باید دوبار انجام شود، چون تیو همسر پاچا ماماست و اگر به پاچا ماما هدیه ندهند حسودی‌اش می‌شود و برکت از منطقه می‌رود. در پنج شنبه‌ی کارناوال هرسال معدنچی‌ها گل و هدایای بسیاری برای تیو به داخل معدن می‌آورند و گاهی آنقدر در نوشیدن زیاده‌روی می‌کنند که بیهوش کف معدن می‌افتند و گاهی جان خودشان را بخاطر نبودن هوا از دست می‌دهند.
در معدنهای پوتوسی، بیشترین سود از استخراج نقره به دست می‌آید اما سنگهای معدنی دیگری مثل روی و مس وجود دارند که می‌شود در کارگاهها در مراحل مختلف از سنگ معدنی جدا کرد. ویلسون به من گفت داستان این معدن به اینصورت است که در زمانهای قدیم مردم منطقه تنها مقدار کمی نقره استخراج می‌کردند تا برای مراسم مذهبی‌شان اشیا مقدس بسازند. بعد چوپان پرویی که به دنبال لاماهایش به منطقه آمده بود در سرمای شب آتش روشن می‌کند و در صبح با نقره‌ی آب شده مواجه می‌شود.  در زمانی که اسپانیایی‌ها بر بولیوی حکومت می‌کردند، تا نزدیک یکسال از کشف این معدن باخبر نبودند و چوپان پرویی و باجناقش به تنهایی مشغول استخراج نقره بودند. اما بین آن‌دو اختلاف در می‌گیرد و باجناق به مقامات محلی شکایت می‌کند و اسپانیایی‌ها که به امید یافتن سنگ ارزشمند به این منطقه آمده بودند به سرعت کنترل معدن را به دست می‌گیرند. می‌گویند سنگ نقره استخراج شده در آن زمان بسیار مرغوب بود و مثل حالا اکسیده و سولفاته نبود. و می‌گویند با استخوانهای بومی‌هایی که در این معادن جان خود را از دست دادند می‌شود از اینجا تا اسپانیا پل زد. نزدیک به هشت میلیون انسان در زمان تسلط اسپانیایی‌ها در این معادن جان باختند.
تاریخ معادن بسیار تاثر برانگیز و تلخ است. اما اینکه وضعیت فعلی معدنچیان چندان بهتر از گذشته‌ها نیست انسان را متاثرتر می‌کند. خانواده‌ها اغلب نمی‌خواهند فرزندانشان معدنچی بشوند و آنها را به تحصیل تشویق می‌کنند. اما هستند خانواده‌های پرجمعیتی که تنها فرصت رسیدگی به  فرزندان بزرگتر خانواده را دارند و و فرزندان کوچکتر را با خود به معدن می‌برند تا کار یادشان بدهند. ویلسون وقتی ده‌سال داشت کار در معدن را شروع کرد. می‌گفت وقتی خسته می‌شد و چرت می‌زد، پدرش او را به سرعت بیدار می‌کرد چون خواب در معدن برابر است با مرگ. پدر به او گفته بود اگر خوابش ببرد، عقابی رویش خواهد نشست و قلبش را بیرون خواهد آورد. ویلسون می‌گفت آنقدر از این حرف ترسیده بود که دیگر خوابش نمی‌برد. اما اگر پدرش باید کمی از او فاصله می‌گرفت، او با یک کلنگ در دست می‌ایستاد و با وحشت منتظر آمدن عقاب می‌شد.
در قسمتی از معدن جایی که یک واگن به ما نزدیک می‌شد ویلسون به یک سوراخ درون زمین اشاره کرد و گفت برویم اینجا، زود باش واگن دارد می‌رسد! از آن سوراخ به نردبانی رسیدیم که روی یک پرتگاه ترسناک قرار داشت. از نردبان پایین رفتیم. اینجا محل کار یک گروه از معدنچی‌ها بود و غبار سیلیکا در فضا پخش بود طوری که تنفس مشکل بود. در راهروهای کوتاه در عمق زمین حرکت می‌کردیم و اینجا دیگر فرصت نیست تا به ترس از اینکه یک قسمت از این مسیر فرو بریزد و در اینجا زندانی بشویم فکر کنیم. از بسیاری مناطق باید به شکل خزیده عبور می‌کردیم، جاهایی تا نیمه‌ی چکمه توی گل و لای بودیم. با معدنچی جوانی گفتگو کردیم که می‌گفت از بیست و پنج سالگی کار خودش در معدنن را شروع کرده چون راه دیگری برای گذران زندگی برای همسر و فرزندش را نداشت. بطری بزرگ آبی که با خودم به داخل معدن برده بودم به او و همکارانش تقدیم کردم. بعد از آن رفتیم خدمت یکی از مجسمه‌های تیو. ویلسون چگونگی مراسم را نشانم داد، و از تیو برای معدنچی‌ها سلامتی و سنگهای مرغوب خواست، برای خودش مشتری‌های پولدار و برای من یک همسر خوب و چهار فرزند خواست!! گفت بسیاری از مردم منطقه اعتقاد عمیقی به تیو دارند و اگر تیو آنچه آنها خواستند را به آنها ندهند خشمشان می‌گیرد و برای تیو فضولات لاما می‌آورند!
قدم برداشتن در عمق یک کوه، صدای قدمهایمان روی مسیر سنگلاخ که توی راهروی کوتاه می‌پیچید، انعکاس صدای قدمهایمان در حال دویدن در گل و لای، صدای واگن حمل سنگ معدن که نزدیک می‌شد و اگر از ریل خارج می‌شد صدای ناسزا گفتن معدن‌چیها به یکدیگر، و صدای انفجار دینامیت، از صداهایی هستند که در ذهنم نقش بسته‌اند و با بخاطر آوردن آنها راهروهای تاریک و غبار گرفته را بخاطر می‌آروم که تنها در نور چراغ روی کلاه ایمنی‌ام می‌توانستم ببینم، و خم شوم که سرم به سقف راهروها برخورد نکند. همه‌ی این صداها و تصویرها به خاطره‌ی تجربه‌ای فراموش نشدنی گره خورده. تجربه‌ای که به روزهای طاقت‌فرسای مردم این کشور معنی می‌دهد.

خوبم. ممنون از احوالپرسی‌تان.

آمده‌ام آرژانتین اما نه برای سیاحت. از دیروز بیست و سه ساعت توی اتوبوس نشسته بودم تا برسم به اینجا، که حالا بنشینم ور دل خاله‌ام تا قربان صدقه‌ی همدیگر برویم و هر وقت اشک توی چشمهایش جمع شد بغلش کنم و دلداریش بدهم. برای هر دویمان بهتر است که پیش هم باشیم. اما دلمان پیش آن یکی خاله در ایران است که دختر دسته گلش پرپر شد. ظاهرا تنها من جریان سرطان داشتن دخترخاله‌ام را نمی‌دانستم و شوک آن برایم شدیدتر بود. راستش همیشه همین فکر را می‌کردم، که اگر روزی بیماری لاعلاجی داشته باشم، حتی اگر روحیه‌ام را از دست داده باشم، به کسی چیزی نخواهم گفت. اما حالا بیشتر توی فکر فرو رفته‌ام.
در آخرین روزهایی که بولیوی بودم و به اینترنت دسترسی نداشتم، مطالبی نوشته و ذخیره کرده بودم که کم‌کم روی بلاگ می‌گذارم. گمان نمی‌کنم از آرژانتین چیز خاصی بنویسم. شاید از سفر دو سال پیشم بنویسم. نمی‌دانم.

۱۳۹۰ اردیبهشت ۱۴, چهارشنبه


ممنونم بچه‌ها. از همه کسانی که همدردی کردن و برام نوشتن ممنونم. تنهایی و دسترسی نداشتن به امکانات ارتباطی همه چیز رو بدتر می‌کنه، اما الان اومدم جایی که بتونم تماس برقرار کنم. امروز روز خاکسپاریه و خانواده‌ی من اونجا هستن ولی من باید به خاله‌ی طفلکم تلفن بزنم. دخترخاله‌م یکسال از من کوچیکتر بود و دو تا بچه داشت. می‌دونم که چقدر برای دختر بزرگش درد آوره. یعنی هیچکس توی این دنیا نمی‌تونه جاش رو پر کنه. باور کردنی نیست.
نمی‌دونم کی دستم به نوشتن بره. ولی حالا فرصت خوندن کامنتها رو دارم و از همه ممنونم. (این نوشته رو عینا در هر دو بلاگ کپی می‌کنم)

۱۳۹۰ اردیبهشت ۱۲, دوشنبه



یادم هست قدیمها بعضی‌ خانواده‌ها نمیخواستن تلفن داشته باشن چون از خبر بد میترسیدن. امروز من تو فیس بوکخبر فوت دختر خالهٔ م رو دیدم. دسترسی به اینترنت نداشتم. نمیدونستم . الان خیلی‌ احساس بدی دارم، از اینکه یه جای دنیا هستم که به اینترنت هم دسترسی ندارم و باید خبر فوت دختر خالهٔ عزیزم رو بعد از چند روز ببینم. و حتا نمیدونم کی‌ می‌تونم به خاله م زنگ بزنم. حالم خیلی‌ بد شد... نمیدونم باید چی‌ کار کنم

۱۳۹۰ اردیبهشت ۱۰, شنبه

یک روز خاص

امروز دقیقا شش ماه از کوله بار بستن و راهی امریکای جنوبی شدن می‌گذشت. در این شش ماه خیلی جاها را دیده‌ام و خیلی چیزها یاد گرفته‌ام. تجربه‌ی بی‌نظیری بود که از تک‌تک لحظه‌هایش راضی‌ام.
اما امروز اتفاق دیگری هم افتاد. بر سر صبحانه، با جوانی از اسپانیا مشغول صحبت شدیم که سه سال است دارد سفر می‌کند. آسیا را گشته و استرالیا و بعد از امریکای جنوبی راهی شده بود به سمت آلاسکا. پرسیدیم مسیرت چگونه بود؟ وقتی توضیح می‌داد از ایران اسم برد. گفتم ایران؟ من ایرانی هستم! و او گفت ایران بهترین بخش سفرش بود به‌خاطر مردم بی‌نظیری که دارد. در هفته‌ی بعد از انتخابات در تهران بود، به عنوان جاسوس دستگیر شد و یک‌هفته زندانی بود. خودتان حساب کنید زندانی شدن بی‌گناه در یک مملکت غریب که زبانت را هم نمی‌فهمند می‌تواند آنقدر بار منفی سفر را زیاد کند که از آن مملکت متنفر بشوی. اما خورخه گفت مردم ایران آنقدر مهربان و مهمان‌نواز بودند که این بخش سفر جزو بهترین خاطرات زندگی‌اش ثبت شده. تعریف کرد که حتی کارکنان پمپ بنزین از او پول بنزین نمی‌گرفتند و مردم در کوچه و مغازه دعوتش می‌کردند به خانه‌شان و از او پذیرایی می‌کردند. می‌گفت در جاده‌ای بیابانی در اطراف یزد اتومبیلش خراب شد و او در جاده مانده بود و آقایی سبیل کلفت به کمکش آمد و بدون اینکه زبان هم را بفهمند، اتومبیل را راه انداخت وبعد او را به خانه‌اش دعوت کرد. خورخه یک هفته در خانه‌ی مردی ایرانی و مهمان‌نواز به سر برد که حتی یک کلمه انگلیسی نمی‌دانست. 
نمی‌دانید چقدر احساس افتخار کردم، وقتی یک مسافر، جلوی باقی مسافرها، از آلمان، بلژیک، اسپانیا، از کشور من اینطور تعریف می‌کرد. مسافری که چهل کشور را دیده و ایران را به عنوان بهترین و زیباترین بخش سفرش دوست داشته، حتی اگر یک‌هفته در زندان حکومتی به سر برده باشد، و یا شهر به شهر با ماموران پلیس بداخلاق برخورد کرده باشد. نمی‌دانید چقدر افتخار کردم به مردم کشورم، که به این جوان اسپانیایی پناه دادند و کاری کردند که سفیر محبت مملکت ما باشد. و نمی‌دانید چقدر مردم عزیز کشورم را دوست دارم. هموطنم. ممنونم. 

۱۳۹۰ اردیبهشت ۸, پنجشنبه

Potosi

در مرتفع ترین شهر دنیا هستم. پوتوسی شهر کوهستانی که بازارش مرا به یاد کوچه پس کوچه های بازار تجریش می اندازد و مناظرش مرا عاشق خود کرده. امروز باتری دوربین بی موقع تمام شد. فردا به یک معدن نقره خواهم رفت. تا اینجا باید بگویم عاشق این شهر شده ام اگر چه دسترسی به اینترنتش بسیار مشکل است.

۱۳۹۰ اردیبهشت ۷, چهارشنبه

۱۳۹۰ اردیبهشت ۶, سه‌شنبه

مهمان‌نوازی بولیویایی

تلفن زدم خانه‌شان، گفتند نیم‌ساعت دگر خوب است؟ گفتم عالی‌ست! تا رسیدن به خانه‌شان یک بازار محلی دیگر کشف کردم و با خودم گفتم باید بیایم از این ذرتهای دانه درشت بخرم! همانطور که خولیو گفته بود به پلاکهای خیابان نمی‌شود اعتماد کرد. از هفتاد و هفت می‌پرد به صد و چهارده بعد به بیست و سه و بعد یکمرتبه چهارصد و پنجاه! انگار هر کس هر رقمی عشقش کشیده به درب خانه‌اش زده!
خواهر و برادر با خوشرویی از من استقبال کردند، طوری که انگار چندسال است همدیگر را می‌شناسیم. خواهرزاده‌‌ی دو ساله‌شان، و سگ خالدارشان هم دایم می‌خواستند جلب توجه کنند تا با آنها بازی کنم! شروع کردیم به مبادله‌ی موزیک. من موزیک کلمبیایی داشتم و آنها بولیویایی، من موزیک ایرانی معرفی می‌کردم و خولیو دائم روی آهنگهای مختلف راک اسپانیول کلیک می‌کرد، این را داری؟ این چطور؟
پدر خانواده دو سبد میوه آورد، گفت این یکی تنها مال تو است!  باید تمامش کنی! اولین انتخاب البته انار بود که گفتند از تارابوکو می‌آید. روش درست انار باز کردن را یادشان دادم و گفتند چقدر خوب! اینطوی همه جا کثیف نمی‌شود! کلی تبلیغ کردم که انار از مملکت ما آمده و درباره‌ی جعبه جعبه خریدن انار در پاییز گفتم! بعد بحث حجاب آمد وسط، اکثرا فکر می‌کنند ایران کشوری‌ست که زنها از روبنده استفاده می‌کنند. عکسهای سفر اخیر به ایران را داشتم. نشانشان دادم که نه، اینطوری‌ست. تازه این هم حکم مذهبی حکومتی‌ست والا اکثر زنها دوست ندارند حجاب داشته باشند. هستند، خانواده‌های مذهبی که حجاب برایشان مهم است اما ایران تنها مملکتی‌ست که حتی توریستهایش هم باید حجاب کنند.
در بین عکسها کتی به غذاها توجه می‌کرد و بعد شروع کرد به سئوال کردن دستور غذایی. دستور جوجه کباب و آش رشته (بدون کشک) و خورش کرفس برایش نوشتم. اسم غذاها را که به فارسی می‌نوشتم کلی هیجانزده شد، گفت بیا اسم من را اینطرف بنویس. کتی اسکبار روداس. خولیو هم دفتر یادداشت جلد چرمی‌اش را آورد تا بنویسم. خولیو سزار اسکبار روداس. کتی از همان لحظه شروع کرد به تمرین اسمش. بعد راجع به ایران پرسیدند. چرا از ایران آمدی؟ بخاطر حجاب؟
سخت است در مورد ایران توضیح دادن. سخت است توضیح دادن اینکه آنقدر توی ایران مشکلات دیگر هست که حجاب فراموش می‌شود. اما برایشان داستان نمی‌بافم. واقعیت را می‌گویم که نه بخاطر شرایط سیاسی، بلکه بخاطر شرایط اجتماعی آمدم بیرون. آمدم چون دیگر تحمل دیکته شدن مذهب بر زندگیم را نداشتم. آمدم بیرون تا برای خودم زندگی کنم، نه آنچه پدر و مادرم می‌خواهند، یا آنچه که مذهب آنها می‌گوید. اما نمی‌شود همه چیز را توضیح داد. زندگی یک شخص، با تمام مشکلات و موانعش، برای کسی که هیچوقت به آن نزدیک نبوده مسخره به نظر می‌رسد. نمی‌فهمند چطور یک حکومت می‌تواند احکام قرون وسطایی را در قرن بیست و یکم اجرا کند. نمی‌شود توضیح داد که در مملکت من، که هنوز تا امروز عزیزترین سرزمین برایم است، هنوز به زنها به اندازه‌ی مردها حق و حقوق نمی‌دهند، که زن نمی‌تواند از همسرش جدا شود، نمی‌تواند حظانت فرزندش را از دادگاه بگیرد، و زن، بیش از مرد سنگسار می‌شود. می‌شود گفت که در کشور من زنها پای مبارزه‌اند، که زنهای امروز با سوادند، جوانند، پر انرژی‌اند و به زودی زود همه‌چیز را تغییر خواهند داد، اما هنوز نمی‌شود گفت که برخی از این زنها، به دانشگاه رفتند تا مدرک تحصیلی‌شان را به رخ دیگران بکشند، که شوهر مناسب‌تری پیدا کنند. یک سری واقعیتها توی مملکت من هست که نمی‌شود برای دیگران گفت.
عصرانه، چای گیاهی (مخلوطی از بابونه و برگ کاکائو و یک جور گیاه به اسم انیس) نوشیدیم، به همراه اومیتا ( مخلوط آرد ذرت و پودر نارگیل و کشمش و پنیر که توی برگ بلال می‌پیچند و بخارپز می‌کنند) و نان محلی که مادرشان پخته بود. از صبحانه و ناهار و شام ایران پرسیدند. برایشان عجیب بود که ایرانیها در صبح قهوه نمی‌نوشند. بعد بحث به بحث سیاسی چرخید. به سیاست داخلی و خارجی بولیوی، و به اثرات کشورهای بزرگ و یا همسایه روی اقتصاد مملکت. به آنها گفتم قدر مملکتشان را بدانند، چون هنوز اینجا می‌شود حرف زد. کارکنان آموزش و پرورش و کارمندان بیمارستانها و بعد دانشجوها در شهرهای مختلف تظاهرات کردند و بعد از ده دوازده روز به آنچه می‌خواستند رسیدند. و از همه مهمتر، همه‌ی اینها در رسانه‌ها منعکسش شد و دولت اینها را جدی گرفت و درباره‌شان جلسه فوق‌العاده گذاشت. در مملکت من، غیر از اینکه اجازه‌ی تجمع نمی‌دهند، حضور میلیونی مردم در خیابان را انکار می‌کنند و آنها را خس و خاشاک می‌نامند. برایشان از هزاران زندانی سیاسی گفتم، و از فیلم ندا روی یوتوب که در تمام دنیا منعکس شد.
کتی نوشتن نامش به فارسی را یاد گرفت و با هیجان آنرا از حفظ می‌نوشت. خولیو روی تکلیف دانشگاهی‌اش کار می‌کرد که باید تا آخر شب می‌فرستاد. از ایران پرسیدند، که دریا دارد؟ جنگل دارد؟ کویر هم دارد؟ آدم توی کویر گم می‌شود؟ کشورت زیباست؟ اگر من به ایران بروم کجاها را پیشنهاد می‌کنی؟ بعد از من پرسیدند که برای اداره‌ی مملکت مهندسی صنعتی مهم‌تر است یا مهندسی محیط زیست؟ کتی می‌گفت مهندسی صنعتی مهم‌تر است چون الان اقتصاد دنیا روی صنعت می‌چرخد و فرد مسئول باید راجع به جدیدترین تکنولوژی‌ها بداند اما خولیو می‌گفت مهندسی محیط زیست مهم‌تر است چون دولت با بی‌برنامگی دارد منابع طبیعی کشور را به هدر می‌دهد. گفتم صنعت دارد طبیعت را خراب می‌کند و مهندس محیط زیست وظیفه دارد جلوی خرابی‌ها را بگیرد، پس من به محیط زیست رای می‌دهم. سر و صدایشان بالا رفت. معلوم شد کتی مهندسی صنعتی می‌خواند و خولیو محیط زیست. گفتم به هرحال برای اداره‌ی یک کشور هر دو باید با هم کار کنند تا نتیجه‌ی خوبی بدست آورند. بحث آن‌دو همچنان ادامه داشت. 
وقتی بلند شدم که به هاستل برگردم دیگر شب شده بود. گفتند در این ساعت اتوبوس کار نمی‌کند اما مسیر پیاده که امن‌تر بود را نشانم دادند و بعد باقی سبد میوه را توی کوله پشتی‌ام خالی کردند و گفتند اگر نبری پدرمان دعوایمان خواهد کرد! واقعا نمی‌دانستم چطور از مهمان‌نوازیشان تشکر کنم. با صمیمیت دوستان چندین ساله خداحافظی کردیم و در حالی که در لذت این مهمانی غرق بودم به سمت هاستل حرکت کردم. در بین راه به این فکر می‌کردم که چقدر بیان کردن تضادهای ایران مشکل است.

۱۳۹۰ اردیبهشت ۵, دوشنبه

تارابوکو Tarabuco

تارابوکو یک دهات در نزدیکی سوکره است. خیلی اتفاقی تصمیم گرفتیم ببینیم اینجا چه خبر است. با مانوئل دوست جدید اسپانیایی‌ام از والنسیا، راه افتادیم ایستگاه مینی‌بوسش را پیدا کنیم. یکساعت و نیم راه بود، در جاده‌ای زیبا و دلنشین. به آنجا که رسیدیم دیدیم بازار هفتگی دارند، زنها و مردها با پوشش مخصوصشان اینطرف و آنطرف چیز می‌فروختند. از آن بازارها که از شیر مرغ تا جان آدمیزاد تویش پیدا می‌شود. طرز پوششان آنقدر متفاوت و زیبا بود که نمی‌شد برای عکس گرفتن پر رو نشد. چندبار نزدیک بود کتک بخوریم! مردم دوست ندارند از آنها عکس بگیریم. 
تاریخ تارابوکو بسیار جالب توجه است. اینجا دهاتی بود که در مقابل اسپانیایی‌ها مقاومت کرد، و چون خبر قتل و غارت دهات اطراف را شنیده بودند، به مقابله برخاستند. از افتخاراتشان این است که اسپانیایی‌ها را قتل عام کردند! آنهم با شاخ گاو، و قلب سربازها را از قفسه سینه‌شان درآوردند! در اینکه بعدا با قلبها چه کردند چیزی دستگیرم نشد، اما مجسمه‌ی سرخپوستهای خشمگین که روی جسد اسپانیایی‌ها ایستاده‌اند توی میدان ده خودنمایی می‌کند! 
ناهار را در بازار اصلی بین مردم محلی خوردیم و کلی درباره غذاها و نوشیدنیهای مختلف از آنها پرسیدیم. بعدازظهر به یک محل رفتیم که به گالری معروف است، جوانها تابلوهای نقاشی‌شان را آنجا به فروش می‌رسانند، روزهای یکشنبه اعضای خانواده برنامه‌ی رقص راه می‌اندازند تا به این روش برای رستوران کوچکشان مشتری جلب کنند. خانواده‌ای بی‌نهایت صمیمی و مهربان که خیلی بیشتر از یک فنجان قهوه که سفارش داده‌بودیم به ما رسیدند. با فرزندان صمیمی خانواده دوست شدیم و قرار شد فردا برای کپی کردن موزیک فولکلور بولیویایی به خانه‌شان بروم. 
در مجموع این سفر کوتاه به تارابوکو خیلی بیشتر از انتظارمان خوب بود!

پ.ن. تا رسیدن به اینترنت سریعتر امکان آپلود عکس وجود ندارد! دانلود یک کتاب به هفت ساعت می‌انجامد، خودتان سرعت اینترنت را تخمین بزنید!

۱۳۹۰ اردیبهشت ۳, شنبه

خسته‌ام

سانتا کروز مثل چاله‌ای شده بود که تویش گیر کرده بودم. یکمرتبه بلیط به همه‌جا نایاب شد. بالاخره با پرداخت سه برابر آنچه انتظار داشتم بلیطی برای سفر به سوکره تهیه کردم و در ترمینال منتظر ساعت حرکت نشستم. به نسبت شهری که انقدر پزش را می‌دهند ترمینال به طرز ناامید کننده‌ای کثیف و بی‌نظم بود. شاهد یک دعوا هم بودم و بیش از پیش از این شهر بدم آمد. سفر بسیار طولانی در اتوبوس ناراحت و جاده سنگلاخ پانزده ساعت به طول انجامید. در بین راه یکمرتبه چراغهای اتوبوس خاموش شد و راننده و کمک راننده رفتند پایین چهل و پنج دقیقه با سیم و کابلها ور رفتند. در میانه‌ی جاده خاکی کوهستانی بودیم و هیچ روشنایی‌ای دیده نمی‌شد. بالاخره تصمییم گرفتند تا اولین آبادی را با چراغ خاموش بروند. ترسناک بود. هیچ چیز دیده نمی‌شد.
از اینجا زنده در رفتیم. بعد دیدم اهالی از صندلی‌هایشان پایین آمدند و کف راهروی اتوبوس دراز کشیدند تا بخوابند! پیرمردی کنار صندلی من نشسته بود و تکیه زده بود به جای پای من. جاده ناهموار و پر پیچ بود و به زحمت یکی دو ساعتی خوابیدم. وقتی بیدار شدم پیرمرد رفته بود و در عوض خانواده‌ی محلی جوانی کف اتوبس نشسته بودند. پدر و مادر به نظر می‌آمد کمتر از هجده سال داشته باشند و دخترشان یکساله. سوای لباس مندرس و صورت کثیفشان، چهره‌های جذاب و زیبایی داشتند. پدر و مادر هر دو تزیینات طلا در دندانهایشان داشتند و هیچ اسپانیولی نمی‌دانستند.
الان در سوکره هستم. پایتخت دوم بولیوی. شهر زیباییست. راضیم!

۱۳۹۰ اردیبهشت ۱, پنجشنبه

برخورد با مردمی جالب توجه

سانتا کروز شهر من نیست. به دلم نمی‌چسبد. خیلی مدرن‌تر و گرنتر از همه جای بولیوی‌ست. از خانمها با پوشش محلی هم خبری نیست. اینجا خیلی راحت‌تر می‌شود فاصله‌ی بین فقر و ثروت را حس کرد.
توی بازار محلی‌اش گشتم و آدرس گرفتم که کجا سالاد میوه می‌فروشند. نشسته بودم داشتم سالادم را می‌خوردم که یکمرتبه دوتا خانم با پوشش عجیب دیدم. انگار از قرون وسطای اروپا آمده بودند. اول فکر کردم توریست هستند و این طرز لباس پوشیدنشان بخاطر پروژه‌ی عکاسی باشد. بعد دیدم مردم محلی نسبت به آنها عادی برخورد می‌کنند، و دیدم یکی دوتا نیستند. در همه جای بازار هستند و دارند خرید می‌کنند. جرئت نکردم بروم از خودشان سئوال کنم. عصر آمدم توی هاستل از بچه‌های هاستل پرسیدم. گفتند اینها منونایت هستند، یک گروه مسیحی افراطی که پوشش و کار و خانواده‌شان همانطوری‌ست که قرنها پیش بود. 



عکسها از Daniel Beams از وبسایتی که معرفی کردم لینک شده برای دیدن آلبوم اینجا را کلیک کنید

این مطلب ویکیپیدیای فارسی درباره‌ی آمیشها گروهی از منونایتها صحبت می‌کند

یک مجموعه‌ی عالی عکس درباره‌ی بولیوی

راستش خیلی وقت است حس و حال عکس گرفتن از مردم را ندارم. دلم نمی‌خواهد فقر و بدبختی آنها سوژه‌ی عکاسیم باشد. اما اگر بتوانید از این مجموعه‌ی عالی دیدن کنید حتما آنرا خیلی دوست خواهید داشت.

۱۳۹۰ فروردین ۳۱, چهارشنبه

تظاهرات در شهر کوچابامبای بولیوی



در بازار محلی

دیروز در بازار محلی کوچابامبا دنبال آواکادو و گوجه فرنگی می‌گشتم که پیرزن سبزی فروش صدایم زد «هی، بیا اینجا ببینم! کجایی هستی؟ بنشین! از کجا می‌آیی؟» به نظرم پیرزن جالبی آمد. روی چهارپایه‌ی کوچک پایین بساطش نشستم و گفتم ایرانی. چشمهایش گرد شد. پرسید اینجا چه کار می‌کنی؟ برای چه آمده‌ای؟ اسمت چیست؟ خانم سیب‌زمینی‌فروش که روبرو بساط داشت با لبخند گفت اینجا شعبه‌ی اداره‌ی مهاجرت است. جواب پیرزن را می‌دادم. پرسید شوهرت کجاست؟ دوست‌پسرت؟ تنها سفر می‌کنی؟؟؟؟؟؟؟ تنهای تنها؟؟؟؟ دوستانت کجا هستند؟ بعد گفت از کجا اطمینان می‌کنی که دوست پسرت به تو وفادار بماند؟ اگر دیدی با یک زن دیگر است چه کار می‌کنی؟ گفتم خب می‌گذارمش می‌روم دنبال بهترش می‌گردم! شروع کرد نصیحت کردن که به پسرهای بولیویایی اعتماد نکن. آدمهای قابل اعتمادی نیستند. گفتم نگران نباش. مراقب خودم هستم!  اسمش را پرسیدم. اسم کچوا داشت و فراموش کردم. گفت سه‌تا نوه دارد. پرسید چندتا خواهر و برادر دارم. پدر و مادرم کجا هستند، آیا از مادرم اجازه گرفته‌ام تنهایی آمده‌ام سفر؟ 
خانم سیب‌زمینی‌فروش صدایم زد و گفت بیا اینجا بنشین. گفتم آنجا دفتر دوم است؟ با خنده اشاره‌کرد بیا. خانم پیر هم اشاره کرد برو با او هم گپ بزن. حسودی‌اش شده!
رفتم روی چهاپایه‌ی کوچک کنار گونی‌های سیب زمینی نشستم. این خانم اسمش لئوناردا بود. پرسید چند سال دارم. بعد پرسید فکر می‌کنم او چند سال دارد. گفتم سی‌ و هشت نهایتا چهل. گفت درست است. چهل سال دارم. بزرگترِ تو هستم. پرسیدم آیا کسی در کار کمکش می‌کند؟ برای جابجا کردن گونی‌های سیب‌زمینی؟ گفت نه. دست تنهاست. در جواب سئوالهایم گفت که سه فرزند دارد. دو دختر و یک پسر. پرسید توی مملکت تو به سیب‌زمینی چه می‌گویند؟ چطور می‌گویند سلام، حال شما چطور است. گفت هر دو زبان کچوا و آیمارا را می‌داند چون یک سمت خانواده‌اش کچواست و سمت دیگر آیمارا. او هم مثل بسیاری زنان منطقه دندانهایش به طلاکاری مزین بود. گفتم می‌توانم یک سئوال بپرسم؟ گفت بپرس. گفتم چرا خانمها دندانهایشان را طلاکاری می‌کنند؟ (دور دندانهایشان را یک قاب طلایی می‌گیرند که شکل قلب دارد) گفت من وقتی جوان بودم این‌کار را کردم چون فکر می‌کردم زیباست و دوست داشتم لبخندم درخشان باشد و توی چشم بزند. الان هم دخترهای جوان ازدواج نکرده دوست دارند لبخندشان برق بزند ولی نمی‌دانند که با اینکار دندانهایشان خراب می‌شود و از بین می‌رود.  توضیح داد چطور دور دندان را می‌تراشند و قطعه‌ی طلا را جا می‌زنند دور دندان. گفت هیچ‌جای دنیا چنین کاری نمی‌کنند، اینجا مردم عقب مانده هستند و این بلا را سر دندان خودشان می‌آورند. گفتم اتفاقا در گواتمالا هم دیدم که مردم توی دندانهایشان شکل گل یا صلیب طلا می‌کارند. گفت عجب. نمی‌دانستم. خانم پیر که حواسش به ما هم بود گفت توی کیفت چه داری؟ پر از دلار است؟
 گفتم دلار؟ وسایل توی کیف را بیرون آوردم و نشانش دادم. کتاب. دستمال کاغذی. ظرف خالی غذا . خانم جوانتر به من گفت پولهایت را توی بانک نگه می‌داری؟ آفرین. اینطوری یکمرتبه همه‌چیز را از دست نمی‌دهی. بعد به من میوه تعارف کرد. خانم پیر رفت و برای خودش یک کاسه سوپ خرید. آورد و داد به ما تا اول ما امتحان کنیم. پرسید ناهار خورده‌ای؟ گفتم نه. گفت اینجا غذا دارند. ارزان است. می‌خواهی؟ گفتم البته. خانم جوان گفت بنشین من می‌روم برایت می‌آورم.کاسه‌هایمان را روی سیب‌زمینی‌ها گذاشتیم و مشغول خوردن شدیم. پرسید توی ایران همه‌ی این سیب‌زمینی‌ها را دارید؟ در امریکای جنوبی بیشتر از صد نوع سیب‌زمینی دارند. آنهایی که شبیه به پشندی و استانبولی خودمان بودند نشان دادم و گفتم اینها را داریم. آن سیب‌زمینی‌های رنگی و شیرین را نداریم.  کمی گندم توی سوپش ریخت و پرسید گندم چه؟ دارید؟ گفتم مطمئنم گندم از سرزمین ما آمده به اینجا، همانطور که سیب زمینی و ذرت از اینجا آمده به مملکت ما.  پرسید دیگر چه چیزهایی دارید؟ غذایتان چه جور است؟ گوشت می‌خورید؟ برایش توضیح دادم غذایمان اکثرا برنج است، برنج سفید همراه با خورش یا کباب و یا برنج که با سبزیجات و گوشت می‌پزیم مثل لوبیاپلو. اما در کشورم گوشت خوک نیست. گفت شنیده‌ام توی هندوستان گوشت گاو نمی‌خورند و می‌گویند مقدس است. برای همین است که شما گوشت خوک نمی‌خورید؟ گفتم اتفاقا در کشور من می‌گویند خوک کثیف است و گوشتش آدم را مریض می‌کند. گفت چقدر همه جای دنیا اعتقادات متفاوت دارند . اینجا اگر گوشت خوک نباشد مردم از گرسنگی تلف می‌شوند
پرسیدند تا کی در کوچابامبا می‌مانم. گفتم شب راهی سانتا کروز هستم. خانم پیر پرسید بعد کجا؟ بعد از آن کجا؟ و بعد از آن کجا؟ به صحرای نمک که اشاره کردم نمی‌شناختند. با خودم فکر کردم، سالار اویونی در تمام دنیا مشهور است و مردم خود این مملکت نمی‌شناسندش. لئوناردا سفارش کرد در سانتا کروز خیلی مراقب موتورسوارها باش. می‌آیند ناغافل کیفت را می‌قاپند. در داخل بازار امن است اما اطراف بازار شلوغ و ناامن است
وقتی با آنها خداحافظی و روبوسی می‌کردم، توی چشمهایشان غم بود. نمی‌دانم، شاید چون فکر می‌کنند من میلیاردر هستم، شاید دلشان می‌خواست مثل من آزاد بودند و سفر می‌کردند، شاید هم دلشان می‌خواست پیششان بمانم
خانم پیر در حال چرت زدن بین سبزیجات!
 

لئوناردا

سانتا کروز

Santa Cruz de la Sierra (معنی تحت‌الفظی: صلیب مقدسِ کوهستان) شهر بزرگ و معروف بولیویاست. قرار بود از کوچابامبا تا اینجا هشت ساعت راه باشد، دوازده ساعت بود! من که به راحتی یازده ساعتش را خوابیدم. هر بار چشم باز می‌کردم می‌دیدم توی یک پاسگاه بین راه ایستاده‌ایم و مامورها دارند محتویات کیف ملت را بیرون می‌ریزند.
از سانتا کروز هنوز چیزی ندیده‌ام. با راهنمایی وبسایت پیاده راه افتادم به سمت هاستل. مشکلشان این بود که توی راهنمایی‌شان اشاره نکرده بودند مسیر پیاده روی نزدیک دو سه کیلومتر است. هوای شهر هم گرم و شرجی‌ست با اینکه تا چندین هزار کیلومتر هیچ دریایی وجود ندارد.
شهر گرانی‌ست. قیمت هتل و هاستلش دو برابر شرق بولیویاست. هنوز هم اتاق یا تخت ندارم که بتوانم کوله را باز کنم و بروم حمام و خنک شوم. نشسته‌ام از اینترنتشان که اتفاقا سریع است استفاده می‌کنم.
می‌گویند سانتا کروزی‌ها خودشان را بولیویایی حساب نمی‌کنند. می‌گویند پاراگوئه‌ای هستند یا آرژانتینی. از لهجه‌ی آنها هم تقلید می‌کنند. همین باعث شده چپ‌چپ نگاهشان کنم! ملت وطن‌فروش!!
گمان نمی‌کنم بیشتر از یک شب اینجا بمانم. برای رفتن به قتلگاه برادر چه‌گوارا هم باید یک روز کامل وقت گذاشت و هنوز هزینه‌اش را نمی‌دانم. از طرفی نمی‌خواهم به سانتاکروز برگردم. باید برنامه‌ریزی کنم.

۱۳۹۰ فروردین ۳۰, سه‌شنبه

شادیهای کوچک

خوشحال کردن من خیلی راحت است. امروز وارد یک کافه شدم به اسم کافه پاریس. دکور ساده‌ی فرانسوی و منوی قهوه‌ها و کرپهای مختلفش را دیدم حالم خوب شد. از نوشیدن قهوه‌ی عالی‌شان آنقدر لذت بردم که نمی‌توانستم تا توی خیابان لبخند نزنم. اصلا یک فنجان قهوه چه معجزه‌ها که نمی‌تواند در زندگیم بکند!

Cochabamba

در کوچابامبا هستم. یک شهر است با همه‌ی شهریتش. چندتا ساختمان بلند دارد، باقی شهر ساختمانهای کوتاه دو یا سه طبقه. خیابانهای بالا شهرش تمیز هستند. پایین شهرش شلوغ و پر سر و صدا و ترافیک است. اصولا شهر توریستی‌ای نیست. از آن بناهای تاریخی که توریستها دنبالش می‌گردند ندارد. چند میدان دارد که مردم روی نیمکتهایش می‌نشینند و بقیه را تماشا می‌کنند. به پارکش که رفتم تعطیل بود. فلسفه‌ی نرده و قفل زدن به پارک را نمی‌فهمم.
کوچابامبا به پایتخت خوراکیهای بولیوی معروف است. می‌گویند غذاهای محلی منحصر به فردی دارد. صبح رفتم بازار محلی و سالاد میوه خریدم. میوه‌های مختلف را خرد کرده بودند توی یک ظرف ماست میوه. با سالاد میوه‌های کلمبیا خیلی فرق داشت اما لذیذ بود. یک جور هله هوله هم دارند شبیه به باقلا پخته خودمان. یک جور لوبیاست که در سر هر کوچه و برزن میفروشند. مثل باقلا پخته پوست می‌کنی و می‌خوری. با کمی نمک مزه‌اش عالی‌ست والا خودش چندان مزه‌ای ندارد.
زنهای این شهر لباس محلی دارند. دامنهای مخمل براق اما کوتاه می‌پوشند. کلاه حصیری به سر می‌گذارند و موهایشان را دو گیس پشت سرشان می‌بافند. در واقع شبیه به یک گروه از زنهای لاپاز هستند با این تفاوت که دامنشان کوتاهتر از آنهاست. اما اینجا از زنها با کلاه و پوشش آیمارا خبری نیست.
فردا به سانتا کروز می‌روم. شهری که بولیویاییها به آن افتخار می‌کنند.